SUMANaaDEVIYaa VATTHU Story of Sumanaa Devi Saavatthiya.m hi devasika.m Anaathapi.nikassa gehe dve Bhikkhu-sahassaani bhu-janti; tathaa Visaakhaaya mahaaupaasikaaya. Saavatthiya- ca yo yo daana.m daatukaamo hoti so so tesa.m ubhi.nna.m okaasa.m labhitvaa'va karonti. Ki.m kaara.naa? Tumhaaka.m daanagga.m Anaathapi.niko vaa Visaakhaa vaa aagataa'ti pucchitvaa n'aagataa'ti vutte satasahassa.m vissajjetvaa katadaanam'pi ki.m daana.m naam'etanti garahanti. Ubho'pi te Bhikkhusa~nghassa ruci- ca anucchavikakiccaani ca ativiya jaananti. Tesu vicaarentesu bhikkhuu cittaruupa.m bhu-janti. Tasmaa sabbe daana.m daatukaamaa te gahetvaa'va gacchanti. Iti te attano ghare bhikkhuu parivisitu.m na labhanti. Tato Visaakhaa "ko nu kho mama .thaane .thatvaa bhikkhusa~ngha.m parivisissat(" ti upadhaarent( puttassa dh(tara.m disvaa ta.m attano .thaane .thapesi. Saa tassaa nivesane bhikkhusa~ngha.m parivisati. Anaathapi.niko'pi Mahaasubhadda.m naama je.t.thadh(tara.m .thapesi. Saa bhikkhuuna.m veyyaavacca.m karont( dhamma.m su.nant( sotaapannaa hutvaa patikula.m agamaasi. Tato Cullasubhadda.m .thapesi. Saa'pi tatth'eva karont( sotaapannaa hutvaa patikula.m gataa. Atha Sumanaadevi.m naama ka.ni.t.thadh(tara.m .thapesi. Saa pana Sakadaagaamiphala.m patvaa kumaarikaa'va hutvaa tathaaruupena aphaasukhena aaturaa aahaarupaccheda.m katvaa pitara.m da.t.thukaamaa hutvaa pakkosaapesi. So ekasmi.m daanagge tassa saasana.m sutvaa'va aagantvaa - "Ki.m amma Sumane'?"ti aaha. Saa'pi na.m aaha- "Ki.m taata ki.ni.t.thabhaatikaa"ti. "Vippalapasi, amma?" "Na vippalapaami, ka.ni.t.thabhaatikaa" ti. "Bhaayasi, ammaa"ti. "Na bhaayaami, ka.ni.t.thabhaatikaa" ti. Ettaka.m vatvaa y'eva pana saa kaalamakaasi. So Sotaapanno'pi samaano se.t.thidh(tari uppannasoka.m adhivaasetu.m asakkonto Dh(tu sar(rakicca.m kaaretvaa rodanto Satthusantika.m gantvaa "Ki.m gahapati dukkh( dummano assumukho rudamaano upagato's("ti? vutte "Dh(taa me bhante Sumanaadevi kaalakataa" ti aaha. "Atha kasmaa socasi? Nanu sabbesa.m eka~nsika.m mara.nanti." "Jaanaam'eta.m bhante. Evaruupaa pana me hirottappasampannaa dh(taa saa mara.nakaale sati.m paccupa.t.thaapetu.m asakkont( vippalamaanaa mataa'ti me anappaka.m domanassa.m uppajjati" ti. "Ki.m pana tayaa kathita.m mahaase.t.thi?" "Aha.m ta.m bhante 'Amma Sumane' ' ti aamantesi.m. Atha na.m aaha 'Ki.m taata ka.ni.t.thabhaatikaa'ti. Tato 'vippalpasi ammaa' ' ti? 'Na vippalapaam('ti ka.ni.t.thabhaatikaa' ' ti. 'Bhaayasi ammaa' ' ti? 'Na bhaayaam('ti ka.ni.t.tabhaatikaa' ' ti. Ettaka.m vatvaa kaalamaakas(" ti. Atha na.m Bhagavaa aaha. "Na te mahaase.t.thi dh(taa vippalap(" ti. "Atha kasmaa evam'aahaa?" ti Ka.ni.t.thattaa y'eva. Dh(taa hi te gahapati maggaphalehi tayaa mahallikaa. Tva.m hi Sotaapanno. Dh(taa pana te Sakadaagaamini. Saa maggaphalehi mahallikattaa evam'aahaa" ti. "Eva.m bhante!" "Eva.mn gahapati!" "Idaani kuhi.m nibbattaa, bhante?" Tusitabhavane gahapat('ti vutte bhante mama dh(taa idhaa -aatakaana.m antare nandamaanaa, vicaritvaa ito gantvaa'pi nandana.t.thaane y'eva nibbattaa." Atha na.m satthaa "aama gahapati appamattaa naama gaha.t.thaa vaa pabbajitaa vaa idha loke ca paraloke ca nandanti y'evaa"ti vatvaa ima.m gaatham'aaha. Idha nandati pecca nandati - katapu--o ubhayattha nandati Pu--a.m me katan ti nandati - bh(yyo nandati suggati.m gato. IV Devasika.m - adv. daily. Daanagga.m - alms-hall. Vutte - loc. of vutta, from vada, to speak. When said, on being said. Garahanti - from 'garaha' to condemn, despise. Ruci.m - taste, desire, likes. Anucchavkha-kiccaani - anu + chavi - ka = according to one's skin, i.e., befitting, proper, suitable. Kiccaani, deeds, actions, duties. Ativiya - adj. thoroughly. Jaananti - know, from -aa, to know, Jaana is substituted for -aa. Tesu vicaarentesu - loc. absolute. When they inquire. Cittaruupa.m - lit. according to the mind, i.e., as they liked or according to one's heart's content. Parivisitu.m. - from pari + visa - to feed. Upadhaarenti - nom. feminine singular present participle of upa + dhara, to hold, take up. Reflecting. éhapesi - Aorist causal of .thaa, to stand. Placed. Veyyaavacca.m karonti - perform duties, render service. Sotaapannaa - sota, stream; aapanna, entered. Stream - Winner, the first stage of Sainthood. Patikula.m - husband's family. Sakadaagaamiphala.m - Fruit of Ones - Returner, the second stage of Sainthood. Tathaaruupena aphaasukhena - some such illness. aatura - ill. aahaaruupaccheda.m - lit. food - cutting, i.e., starving. Pakkosaapesi - Aorist causal of pa + kusa = caused to be called; summoned. Vippalapasi - from vi + pa + lapa, to speak. Speak confusedly, babble. Kaalamakaasi - lit. did the time i.e., died. Uppannasoka.m - arisen grief. Uppanna is the p.p. of u + pada, to go. Adhivaasetu.m - inf. of adhi + vasa = to bear. Asakkonto - pres. participle of sakha, to bear. Being unable. Sar(rakicca.m - lit. bodily duties, i.e. funeral ceremonies, obsequies. Kaaretvaa - Causal past participle of karu, to do. Rodanto - pres. part. of ruda, to lament, wail. Assumukho - assu, tears; mukha, face = tearful face. Kaalakataa - lit. time done i.e., dead. Eka.msika.m - adv. certain. Hirottappasampannaa - hiri = shame, modesty; ottappa = fear; sampannaa = endowed with. Paccupa.t.thaapetu.m - inf. of pati + upa + .thaa, to gather up. Mataa - p.p. of mara, to die. Kathita.m - p.p. of katha, to speak; said, uttered, spoken. Mahallikattaa - abstract noun. Being old. Nibbattaa - p.p. .of ni + vatu born. Pecca - Ind. p.p. of pa + i, to go. Having gone. Katapu--o - the doer of good. Gataa - p.p. of gamu = gone.